Zihninizdeki Susmayan Sesi Susturmak Mümkün mü? Bilişsel Davranışçı Terapi ve Mindfulness

Geceleri başınızı yastığa koyduğunuzda, tam uykuya dalacakken zihninizde aniden bir tartışma programı başlıyor mu? Geçmişte yaptığınız küçük bir hata, gün içinde birine verdiğiniz bir cevap, yarınki toplantının nasıl geçeceği veya gelecekteki belirsizlikler zihninizde durmadan dönüp duruyor mu? Eğer cevabınız evetse, modern çağın en yorucu salgınlarından biriyle, yani aşırı düşünme ile mücadele ediyorsunuz demektir.

Bedenimiz yatağa uzanmış dinlenmeyi beklerken, zihnimiz sanki bir maraton koşuyormuşçasına çalışmaya devam eder. İçimizdeki bu susmayan ses, çoğu zaman şefkatli ve destekleyici bir dost değil; eleştirel, felaket tellalı ve yargılayıcı bir diktatördür. Peki, insanı içten içe tüketen bu sesi susturmak gerçekten mümkün mü? Psikolojik danışmanlık süreçlerinde en sık karşılaştığımız bu sorun, bilimsel ve şefkat temelli yaklaşımlarla çözülebilir bir döngüdür.

Aşırı Düşünme: Beynimizin Bize Kurduğu Güvenlik Tuzağı

Aşırı düşünmek, aslında beynimizin bizi tehlikelerden korumak için kullandığı evrimsel bir mekanizmanın kontrolden çıkmış halidir. Zihnimiz, bir sorunu ne kadar çok düşünürse onu o kadar iyi çözeceğine inanır. Oysa gerçekte olan şey, sorunu çözmek değil, o sorunun yarattığı kaygı bataklığında çırpınmaktır.

Gerçekte o an evinizin güvenli ortamında oturuyorsunuzdur; ortada acil bir kriz yoktur. Ancak zihninizin ürettiği felaket senaryoları, bedeninize tehlikedesin sinyali gönderir. Kalp atışlarınız hızlanır, omuzlarınız gerilir ve nefesiniz sığlaşır. Kısacası, henüz gerçekleşmemiş ve belki de hiç gerçekleşmeyecek olayların bedelini şimdiki zamanda fiziksel ve ruhsal olarak ödersiniz.

Bilişsel Davranışçı Terapi Bu Sesi Nasıl Dönüştürür?

İçimizdeki yargıcı susturmanın yolu onunla savaşmak değil, onun kullandığı dili anlamak ve o dili değiştirmektir. BDT'nin temel felsefesi şudur: bizi üzen, kaygılandıran veya öfkelendiren şeyler olayların kendisi değil; bizim o olaylara yüklediğimiz anlamlar, yani düşüncelerimizdir. Bireysel terapi seansları boyunca terapistinizle birlikte zihninizdeki bilişsel çarpıtmaları yakalamayı öğrenirsiniz.

Ya hep ya hiç düşüncesi: “Bu projeyi kusursuz yapamazsam tamamen başarısız biriyim.” BDT, bu siyah-beyaz dünyanın arasına gri tonları eklemenizi sağlar. Felaketleştirme: en kötü senaryonun mutlaka gerçekleşeceğine inanmak. BDT, size bunun gerçekleşeceğine dair elimdeki somut kanıtlar neler sorusunu sordurarak zihninizi gerçekliğe davet eder. Zihin okuma: “Kesin benim hakkımda kötü düşünüyorlar.” BDT, başkalarının zihnini okuyamayacağınızı, sadece kendi eylemlerinizden sorumlu olduğunuzu fark etmenizi sağlar.

Mindfulness: Bilinçli Farkındalık

Bilişsel Davranışçı Terapi düşüncelerin içeriğini değiştirirken, mindfulness sizin o düşüncelerle kurduğunuz ilişkiyi kökten değiştirir. Aşırı düşünen bir zihin hiçbir zaman şu anda değildir; ya geçmişin pişmanlıklarında ya da geleceğin kaygılarındadır.

Zihninizdeki o susmayan sesi bir radyo yayınına benzetebiliriz. Çoğu zaman o radyonun sesini kısmaya çalıştıkça, radyo daha çok bağırır. Mindfulness size radyoyu kapatmayı değil, o radyo arka planda çalarken kendi hayatınıza devam edebilmeyi, yani o sese tutunmamayı öğretir. Düşünceler gökyüzünden geçen bulutlar gibidir; mindfulness pratiği sayesinde onların gelmesine izin verir, gözlemler ve geçip gitmelerine müsaade edersiniz.

Öz Şefkat: Zorluklar Karşısında Kendinize Nazik Olun

Tüm bu terapi yaklaşımlarının temelinde yatan en önemli unsur öz şefkattir. Zihninizdeki ses sizi yorduğunda, neden herkes gibi rahat olamıyorum diyerek kendinizi yargılamayın. Unutmayın; tökezlemek, büyümenin bir parçasıdır. Kişisel bakım için zaman ayırarak bedeninizi, zihninizi ve ruhunuzu beslemek, susmayan o sesi yatıştırmanın en etkili yoludur.

Eğer zihninizdeki o yorucu döngüden tek başınıza çıkamıyorsanız, yalnız değilsiniz. Ankara Eryaman ve Etimesgut lokasyonlarında hizmet veren Uzman Klinik Psikolog Gamze Dereköy Danışmanlık Merkezi'nde, Bilişsel Davranışçı Terapi ve Mindfulness temelli yaklaşımlarla zihninizi dinginleştirmek için güvenli bir alan sunuyoruz. İletişim sayfamız üzerinden bize ulaşarak randevunuzu oluşturabilirsiniz.